profil

Twój profil

Jak Cię widzą inni.

nmzk

Dodaj Nie mam z kim...

Znajdź osoby do wspólnej realizacji waszych zainteresowań.

miejsce

Dodaj Miejsce

Dodaj fajne miejsce, którym chcesz się podzielić z innymi.

Miejsce: Rzymskokatolicka parafia wojskowa

Rzymskokatolicka parafia wojskowa

  • Dodaj do Wykop.pl
  • Dodaj do Blipa
  • Dodaj do Śledzika
  • Dodaj do Facebook
  • Dodaj do Google Buzz
  • Dodaj do zakładek Googe
Opis:

Białostocki Pomnik - Świątynia Niepodległości

Kiedy przed kilku laty, w petersburskim Archiwum Historycznym Rosji, odnalazłem projekty budowy kościoła Farnego w Białymstoku, powstałe u schyłku ubiegłego stulecia, stanąłem jak wryty. Na jednym z wariantów ujrzałem dobrze znany kościół Farny. W jego bryłę wmontowany był w całości, jako jedno z przęseł, Stary Kościół, tak, że ponad dach nawy bocznej wystawała strzelista, barokowa wieżyca z hełmem. To wariant bliski realizacji, ten który oglądamy i dziś, choć projektant okazał więcej szacunku wobec przeszłości, zachował i wieżę i nawę świątyni Wiesiołowskich z 1621 r., a w miejscu prezbiterium wzniósł ową słynną białostocką przybudówkę, neogotycką olbrzymią katedrę.

Znacznie bardziej zwraca uwagę wariant drugi, bo oto dzieło projektu Piusa Dziekońskiego miało być posadowione na wzgórzu św. Rocha. Dwie potężne neogotyckie wieże, tak dobrze znanej białostockiej Fary miały zamykać oś ulicy Lipowej. Taką ewentualność przyjmowano na wypadek, gdyby władze carskie zechciały zezwolić na budowę nowego, drugiego kościoła w mieście, które osiągnęło w tym czasie 100 tys. mieszkańców. Miasto, w którym mieszkało kilkadziesiąt tysięcy katolików, a okoliczne wsie i osady należące do parafii białostockiej - Antoniuk, Białostoczek, Ogrodniczki Wysokostockie, Marczuk, Starosielce, Bażantarnia, Kolonia Łowiecka na Wygodzie, Nowe, Skorupy, Pieczurki, Dojlidy, Zawady, Bacieczki, Usowicze i inne zamieszkiwali niemal wyłącznie katolicy, które często stawały się siedliskiem ubogich robotników, licznie przybywających ze wsi do przemysłowego centrum. Ta chłopska z pochodzenia ludność nie zamieszkiwała w samym mieście, zdominowanym przez Żydów, ale wybierała na swe miejsce zamieszkania właśnie najbliższą okolicę, by codziennie wędrować do pracy w białostockich fabrykach. Dla duszpasterskiej obsługi białostockich parafian pozostawał wciąż maleńki wiejski kościół z 1621 r.

W mych rodzinnych wspomnieniach odnotowano niebywały ścisk niedzielnych i świątecznych nabożeństw, fakt możliwości jedynie w okresie wielkanocnym przystąpienia do spowiedzi, wielogodzinne oczekiwania na mrozie i deszczu, w niekończących się kolejkach, gdy kilku kapłanów śmiertelnie utrudzonych starało się sprostać obowiązkom duszpasterskim. Kartkę do spowiedzi wielkanocnej traktowano jako najwyższe dobro, a niedotrzymanie ściśle określonego terminu równało się z nieprzystąpieniem do sakramentów.

Władze nie kwapiły się na zezwolenie budowy nowego kościoła. Nie po to po kolejnych zrywach powstańczych 1830 i 1863 r. zlikwidowały w dziewięciu zachodnich guberniach i zamieniły na cerkwie prawosławne aż 80% kościołów rzymskokatolickich, by zdobyć się na zezwolenie na budowę świątyni, w tak szybko rozwijającym się ośrodku jakim był Białystok. Polakom pozostawały usilne prośby u gubernatora i w Petersburgu. Wymownymi dokumentami są zachowane w Petersburgu supliki do cara i projekty nowego kościoła. Władze konsekwentnie odpowiadały, że dopóki w mieście nie zostanie wzniesiona druga cerkiew, do tej pory o zezwoleniu takim mowy być nie może. Prawosławnym, względnie w mieście nielicznym, wystarczała cerkiew św. Mikołaja przy ul. Lipowej i przez długi czas nie udawało się, mimo starań i protekcji władz, na przystąpienie do budowy w mieście drugiej cerkwi, przy ówczesnej ul. Wasilkowskiej, dzisiejszej Sienkiewicza.

Wariant budowy i kościoła na wzgórzu św. Rocha jest ciekawy jeszcze z innego względu. Otóż powstał w pracowni Józefa Piusa Dziekońskiego (1844-1927), która wykonywała niezwykle liczne projekty dla kościołów w Królestwie Polskim i całym Imperium. Szczególnie wiele wykonała ona projektów dla budowli, które powstawały po edykcie tolerancyjnym 1905 r. Pracownia ta zatrudniała zdolnego projektanta - Oskara Sosnowskiego (1880-1939), później najwybitniejszego polskiego architekta, twórcę polskiej szkoły architektury doby międzywojennej, szefa Katedry Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej. Jak wiemy, to on właśnie wykonał realizowany od 1926 r. projekt Świątyni Niepodległości na wzgórzu św. Rocha. Pracując w warszawskiej pracowni Dziekońskiego, Sosnowski musiał być dobrze obznajomiony z problemami budowy kościoła Farnego w Białymstoku. To - jak sądzę - w decydujący sposób wpłynęło na kształt sylwety miasta Białegostoku, bo oto architekt - artysta najwyższej miary - zaistniał w panoramie miasta jego dwoma podstawowymi komponentami: Farą-przybudówką i triumfalną świątynią odzyskanej Niepodległości.


Galeria

Adres:

ul. Rzymowskiego 43
Białystok
(Nowe Miasto)

GPS:

53.10757737123067,23.129117488861084

GPS:

53º6‘27.28“N, 23º7‘44.82“E

Komentarze:

Jeszcze nikt nie dodał komentarza.